Niektóre loże i całe organizacje wolnomularskie udzielały pomocy byłym koloniom w walce wyzwoleńczej. W niektórych państwach postkolonialnych, najwcześniej w Indiach (1961), a od lat 70. w krajach byłej Fr. Afryki Zach., powstały samodzielne organizacje wolnomularskie. Od pocz. lat 60. fundamentalizm muzułmański i nacjonalizm arabski ustosunkowywał się do w. jednoznacznie wrogo, co doprowadziło do likwidacji lóż w Iranie, Afryce Pn. (z wyjątkiem Maroka) i niemal na całym Bliskim Wschodzie.